News

Geschreven op 22/10/2014
In Hindeloopen wordt op zondagmiddag 16 November in het...
Geschreven op 12/09/2014
We vergeten het vaak, maar Nederland dankte zijn Gouden Eeuw...
Geschreven op 03/09/2014
Sonttolregisters Online genomineerd voor Dataprijs Het...
Geschreven op 17/03/2014
Lezingen over de Sonttolregisters In verschillende Friese...
Geschreven op 06/03/2014
De Stichting Trezoor organiseert op vrijdag 7 maart a.s. een...

Sinaasappelen van Tjebbe Rinkes

“Tjebbe Rinkes schrijft in een brief aan zijn vrouw Fok en zijn moeder dat zijn schip aan de ketting ligt in Lissabon, Portugal. Hij verlangt naar huis en naar zijn jongste zoon voor wie hij sinaasappelen wil meenemen. Tjebbe heeft geen idee wanneer hij weer mag vertrekken. Zijn vracht is ingenomen, olijfolie, geen wapens. Het is 1780 en Nederlands en Engeland zijn verwikkeld in de 4e zeeoorlog. Engeland kaapt Nederlandse schepen, om zo wapensmokkel naar Amerika tegen te gaan, en zo ook het schip van Tjebbe.

Bijzonder is Tjebbe Rinkes in het Fries aan zijn moeder schrijft. Er zijn maar weinig Friese brieven uit de 18e eeuw bekend. De brieven zijn nooit aangekomen. Fok blijft dus lang in onzekerheid over het lot van haar man.......”

De brieven van Tjebbe Rinkes zijn afkomstig uit The National Archives in Kew bij Londen en maken deel uit van een collectie van ca. 38.000 niet-bezorgde documenten. Zij vormen een onderdeel van de buit die Engelse kapers in de 17e en 18e eeuw veroverden op Nederlands schepen. Middels het project “Sailing Letters” wordt deze archiefschat voor het publiek toegankelijk gemaakt. In de KRO-televisieserie “Brieven Boven Water” was in de aflevering van 19 oktober aandacht voor het levensverhaal van Tjebbe Rinkes.

Deze Friese schipper, afkomstig uit Warns en later woonachtig in Amsterdam en Dordrecht, voer niet alleen naar het Iberisch schiereiland. Tussen 1764 en 1791 ondernam hij ook diverse reizen naar de Oostzee. Aan de hand van de tolbetalingen van schepen die bij Helsingør de Sont tussen Denemarken en Zweden passeerden, vastgelegd in de Sontolregisters (STR), kunnen deze reizen worden gereconstrueerd. De eerste doorvaart die we aantreffen is van 19 september 1764. Als vertrekhaven wordt Amsterdam en bestemming Østersøen (Oostzee) gegeven. Aan boord van het schip een lading ballast. Op 18 november van datzelfde jaar passeerde Tiebbe Rinkes opnieuw de Sont. Als vertrekhaven gaf hij ditmaal Dantzig en als eindbestemming Amsterdam op met als lading 199 læst Hvede (last tarwe). In totaal treffen we 26 passages van “T(i)jebbe Ri(e)n(c)kes” aan in de STR.

De originele Sonttolregisters zijn te bekijken op http://www.soundtoll.nl/index.php/nl/. Nagenoeg alle 1.5 miljoen doorvaarten uit de jaren 1630-1857 zijn inmiddels via een database doorzoekbaar. Door middel van het publiek, oftewel crowdsourcing worden de nog ontbrekende gegevens uit de jaren 1497-1630 ingevoerd. Vrijwilligers die aan dit project mee willen werken, kunnen zich aanmelden via sonttolonline@tresoar.nl. Kennis van oud-schrift is een pre.

Hoe liep het verder af met Tjebbe Rinkes en zijn Fok? Bekijk hiervoor de uitzending van Brieven Boven Water op brievenbovenwater.kro.nl/seizoenen/seizoen_3/afleveringen/19-10-2013 .