|
Sonttolregisters
De Sonttolregisters (STR) behoren tot de belangrijkste seriële bronnen voor de economische en maritieme geschiedenis van Nederland en Europa. Ze worden bewaard in het Deense Nationaal Archief (Rigsarkivet) in Kopenhagen.
De registers vormen de administratie van de tol die de koning van Denemarken hief over de scheepvaart door de Sont, de zeestraat tussen Zweden en Denemarken. Ze zijn (met enige hiaten in de eerste decennia) bewaard gebleven voor de periode 1497 tot 1857, toen de tol werd opgeheven. Vanaf 1574 is de serie vrijwel compleet.
De STR bevatten gegevens over 1,8 miljoen doorvaarten. Van elke doorvaart noteerden de ambtenaren van de Tolkamer in Helsingor de naam van de schipper, zijn woonplaats, de haven van vertrek en vanaf de jaren 1660 ook de bestemming, de samenstelling van de lading en het tarief per product.
Omdat het transport van de meeste goederen die tussen Oost- en West-Europa worden uitgewisseld door de Sont ging, vormen de Sonttolregisters een uitermate belangrijk bron voor de studie naar handel, transport, productie en consumptie in Europa.
De STR vormen ook een belangrijke bron van informatie over het leven van de passerende schippers.
Vanaf ca. 1580 was de helft van de schippers die door de Sont voeren afkomstig uit de Nederlanden. In de achttiende eeuw was de helft van die groep afkomstig uit Friesland.
Door de enorme hoeveelheid gegevens die zij bevatten, zijn de STR een moeilijk systematisch te raadplegen bron. De Deense historici Nina Ellinger Bang en Knud Korst publiceerden in de jaren tussen 1906 en 1953 7 delen met daarin een bewerking van de informatie uit de Deense Sonttolregisters (N.E. Bang en K. Korst, Tabeller over skibsfart og vaeretransport gennem Oeresund 1497-1783 [7 delen] (Kopenhagen en Leipzig 1906-1953). Deze kwantitatieve overzichtstabellen, de zogenaamde Sonttoltabellen, kunnen
hier digitaal geraadpleegd worden. De informatie over individuele schippers en afzonderlijke reizen bleef tot nu toe moeilijk benaderbaar.
De database die nu wordt gemaakt maakt de gegevens voor iedereen toegankelijk. Daardoor zullen de STR volledig gebruikt kunnen worden voor wetenschappelijk onderzoek.
In de loop van de 2009-2011 zal de database Sonttolregisters online op deze site worden geplaatst. In afwachting daarvan kunnen de afbeeldingen van de
originele registers hier (venster wordt in een nieuwe pagina geopend) nu al geraadpleegd worden.
|
